Factchecks Juni
BENEDMO zorgt voor een doorlopende inbreng van factchecks afkomstig van diverse partners. Hieronder bundelen we de factchecks uit juni 2025.
Voor meer factchecks en uitleg kan je terecht bij de factcheck-partners van BENEDMO: Knack, VRT NWS, Nieuwscheckers, Pointer en Factcheck.Vlaanderen. Contacteer ons via [email protected].
Geen bewijs dat een uur floaten gelijk staat aan vijf uur slaap
Door Factcheck.Vlaanderen
Een TikTok-video beweert dat een uur floaten gelijkstaat aan vijf uur slaap. Maar daar is geen bewijs voor. Hoewel floaten kan helpen om beter in slaap te vallen, toont wetenschappelijk onderzoek niet aan dat het gelijkwaardig is aan uren slaap.
Nee, Japan stopte niet met het vaccineren van kinderen onder de twee jaar
Door Factcheck.Vlaanderen
Op sociale media wordt beweerd dat Japan in 1994 stopte met het vaccineren van jonge kinderen, wat zou hebben geleid tot een daling van de zuigelingensterfte. Dit klopt niet. Het vaccinatieprogramma werd nooit stopgezet, vanaf 1994 was vaccineren gewoon niet langer verplicht. De daling in sterftecijfers was al langer gaande en werd juist gestimuleerd door vaccinaties en verbeterde gezondheidszorg.
Deze beelden van Oekraïense massadroneaanval zijn oud of komen uit een videospel
Door Nieuwscheckers
Een deel van de video’s die aanvallen van Oekraïense drones op Russische vliegvelden met bommenwerpers laten zien, is misleidend. Zo is een van de video’s gemaakt in het videospel Arma 3 en tonen twee andere oude beelden uit de oorlog tussen Rusland en Oekraïne.
Mayastad Los Abuelos werd in 2023 opgegraven, niet in 2025
Door Nieuwscheckers
In Guatemala zijn restanten gevonden van een bijna 3000 jaar oude Mayastad, viel eind mei te lezen in de media. De artikelen geven de indruk dat het gaat om een recente ontdekking, maar dat is niet het geval. De restanten van de nederzetting, Los Abuelos genoemd, zijn voor het eerst opgegraven in 2023 en die opgraving is deel van een archeologisch project dat al sinds 2009 loopt.
Nee, er zijn geen Amerikaanse accountants geland in Kiev om de boeken van Zelensky te controleren
Door Nieuwscheckers
Het meest recente voorbeeld van de Russische lastercampagne tegen president Zelensky is de bewering dat er honderd Amerikaanse accountants zijn aangekomen in het Hiltonhotel in Kiev. Zij moeten Oekraïens misbruik van Amerikaanse oorlogssteun stoppen. Dit verhaal is afkomstig van een pro-Russische Oekraïense politicus die vaker nepnieuws over Oekraïne verspreidt en gaat gepaard met een afbeelding die met AI is gemaakt.
Deze nieuwsclips over migranten zijn nep: ze zijn gemaakt met VEO3
Door Nieuwscheckers
Video’s genereren met AI wordt steeds makkelijker en de producten ogen steeds realistischer. Vorige week verschenen op TikTok en X twee video’s waarin illegale migranten aankomen in het Verenigd Koninkrijk en zich beklagen over het sterrenhotel waarin ze moeten overnachten. Gemaakt met Googles nieuwste AI-tool VEO3. Een van de posters: “Ik weet dat het fake is, maar het verhaal is waar.”
Geen bewijs dat stemaandoening van Robert F. Kennedy veroorzaakt is door vaccin
Door Knack
Online circuleert de bewering dat spasmodische dysfonie, een neurologische aandoening waar de Amerikaanse minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. aan lijdt, door een griepvaccin kan worden veroorzaakt. Maar daar is geen wetenschappelijk bewijs voor, concludeert Knack op gezag van experts. Spasmodische dysfonie kan verschillende aanleidingen hebben, waaronder genetische mutaties. “Waardoor spasmodische dysfonie wordt veroorzaakt, is niet bekend.”
Slecht slapen kan kans op hartaanval en beroerte vergroten
Door Knack
Op de website van de Britse krant The Sun las Knack dat ‘slechts drie nachten met een slechte slaap de kans op een hartaanval of beroerte kunnen verhogen’. Dat zou blijken uit een recent onderzoek. Knack consulteerde daarover experts. Conclusie? Na enkele nachten met weinig slaap kunnen er in het bloed al tekenen zijn van een verhoogd risico op hart- en vaatziekten, maar acuut gevaar is er niet.
Nee, je verbrandt niet makkelijker met een zonnebril
Door Knack
Op TikTok en YouTube circuleren video’s waarin Barbara O’Neill, een Australische alternatieve gezondheidsexpert, beweert dat je gemakkelijker kan verbranden door een zonnebril te dragen. Dat zou komen doordat zonnestralen via de ogen de hersenen bereiken, waar een signaal wordt gegeven om kleine receptoren op de huid te doen sluiten. Met een zonnebril blokkeer je dat signaal, klinkt het. Dat klopt evenwel niet. Er is geen wetenschappelijk bewijs voor, blijkt uit onderzoek van Knack. De natuurlijke bescherming van de huid tegen de zon, de aanmaak van melanine, is te zwak om de huid voldoende te beschermen. Het advies is om voldoende schaduw op te zoeken, bedekkende kledij te dragen, zonnecrème te smeren in de zon, én om je ogen te beschermen met een zonnebril. – We beoordelen de stelling daarom als onwaar.
Het inkomen van vrouwen daalt na de geboorte van het eerste kind met gemiddeld 32 procent
Door Knack
De uitspraak is gebaseerd op Nederlands onderzoek uit 2020. Maar wat betreft de Belgische situatie – met een zogenaamde ‘babyboete’ van ‘slechts’ 32% – is dit overdreven, zo blijkt uit onderzoek van Knack. Eerder waar, luidt daarom de conclusie.
Wereldwijd opgepikt, maar nep: video van ontploffing aan gevangenis in Iran na aanval van Israël gaat terug op oude foto
Door VRT NWS
Een korte video van enkele seconden die een ontploffing toont aan de Evin-gevangenis in Teheran bij een bombardement van Israël, is nep. De aanval heeft wel degelijk plaatsgevonden, maar de video in kwestie is een fragment van een oudere foto van de gevangenispoort die vermoedelijk met een AI-toepassing is bewerkt tot bewegend beeld.
Vliegtuigen met 2 cockpits: hoe Russische en Oekraïense accounts nepbeelden gebruiken in hun propaganda
Door VRT NWS
Niet alleen drones, maar ook nepbeelden zijn een wapen in het conflict tussen Rusland en Oekraïne. Zowel pro-Oekraïense als pro-Russische accounts proberen op sociale media het verhaal over de Oekraïense droneaanval op de Russische luchtmachtbasissen te sturen. We bekijken enkele voorbeelden die viraal gaan.
Geen bewijs voor gebruik van AI in virale video van hulpverdeling in Gaza
Door VRT NWS
Online wordt twijfel gezaaid over de echtheid van een video over een menigte Palestijnen die in de rij staat bij een distributiecentrum in Rafah, Zuid-Gaza. Volgens sommigen zou de video met AI gecreëerd zijn. Maar voor het gebruik van AI in deze video is helemaal geen bewijs, toont analyse aan.
De terroristische aanslag van 7 oktober in Israël werd niet nagespeeld op een pro-Palestijns festival in Brussel
Door VRT NWS
Beelden van mannen verkleed als gemaskerde en gewapende strijders op een pro-Palestijns festival in Brussel zorgden gisteren voor heel wat ophef, zowel op sociale media als in de Belgische politieke wereld. Volgens de Israëlische ambassadeur en verschillende Israëlische media zou het gaan om het naspelen van de terroristische aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023. In werkelijkheid toont het toneelstuk iets anders – maar er wordt wel duidelijk steun uitgesproken voor het gewapende Palestijnse verzet.