Kinderen en jongeren op sociale media: hoe hen begeleiden en beschermen?
Vanuit een bezorgdheid over het welzijn van kinderen en jongeren rijst steeds meer de vraag of het nodig is om een minimumleeftijd van 16 jaar voor sociale media in te voeren in Vlaanderen of België. Als Vlaams Kenniscentrum Digitale en Mediawijsheid krijgt BENEDMO-partner Mediawijs daar heel wat vragen over. Het antwoord op die vragen is jammer genoeg niet eenvoudig. Gebaseerd op wat onderzoek leert, is het vooral genuanceerd. Bovendien is het ook belangrijk om rekening te houden met hoe de verschillende stakeholders hier naar kijken, niet in het minst met de mening van jongeren, want het gaat ook over hun kinderrechten in de digitale omgeving.
Samenvattend ziet Mediawijs het samen met hun netwerkpartners als volgt:
- Mediawijs en de netwerkpartners delen heel veel van de bezorgdheden die leven.
- Onderzoek toont zowel positieve als negatieve effecten van sociale media aan voor jongeren. Sociale media hebben zeker invloed, maar onderzoek toont niet aan dat de meerderheid van de jongeren schade ondervinden van sociale media. Zowel de schadelijke, als de positieve effecten die wel aangetoond zijn, passen vaak in specifieke omstandigheden of bij een specifieke groep jongeren. Meestal gaat het dan om een versterkend effect, in plaats van een oorzaak en is het effect van sociale media een klein deel van de hele puzzel. Voor een groep jongeren kunnen die effecten toch ernstig zijn, zeker op korte termijn, en moeten er maatregelen genomen worden om die aan te pakken. Het is ook nodig om te blijven inzetten op onderzoek om ook andere en lange termijn effecten verder na te gaan.
- Een leeftijdsgrens op 16 jaar is een verstrekkende maatregel, die enerzijds de problemen niet specifiek genoeg aanpakt, en anderzijds in de praktijk moeilijk te realiseren en te handhaven is.
- Tegelijkertijd zijn sociale media niet gemaakt op maat van kinderen en jongeren. De betrokken bedrijven vertrekken van een model van winstmaximalisatie, waarbij ze veel te weinig effectieve maatregelen nemen ten opzichte van de risico’s voor de gebruikers, zowel voor kinderen en jongeren, als voor volwassenen.
- Overheidsmaatregelen zijn wel degelijk noodzakelijk, zowel om de betrokken bedrijven te dwingen om meer verantwoordelijkheid te nemen, als om kinderen, jongeren en hun opvoeders beter te ondersteunen.