Factchecks

29.01.2026

Factchecks januari

BENEDMO zorgt voor een doorlopende inbreng van factchecks afkomstig van diverse partners. Hieronder bundelen we de factchecks uit januari 2025.
Voor meer factchecks en uitleg kan je terecht bij de factcheck-partners van BENEDMO: Knack, VRT NWS, Nieuwscheckers, Pointer en Factcheck.Vlaanderen. Contacteer ons via [email protected].

Nepbeelden over de aanvallen op Venezuela: zo herken je wat echt en wat vals is

Door VRT NWS

Op sociale media doen sinds zaterdagochtend valse beelden over de aanvallen van de VS op Venezuela de ronde. Sommige video’s die zogezegd aanvallen op Venezuela tonen, zijn in werkelijkheid afkomstig uit Israël of uit het videospel Arma 3. En er circuleren nepbeelden van de arrestatie van Maduro. Een omgekeerde zoekopdracht via Google – waarbij je op afbeelding zoekt – helpt om nepbeelden van echte beelden te onderscheiden.

Trump die broek van Clinton losmaakt en Melania die kust met Epstein: deze valse beelden komen zogezegd uit Epstein-files

Door VRT NWS

Op sociale media doen allerlei beelden de ronde die zogezegd afkomstig zouden zijn uit de Epstein-documenten. Maar? Er zitten ook valse beelden tussen. Beelden van een knielende Donald Trump bij Bill Clinton, en van Melania Trump en Jeffrey Epstein die aan het zoenen zijn, werden met AI gemaakt en zijn niet afkomstig uit de vrijgegeven Epstein-documenten.

Fake news zaait verwarring over de ‘held van Bondi Beach’: hoe kan je nepnieuwssites herkennen?

Door VRT NWS

Op de dag van de terreuraanslag op Bondi Beach in Australië zaaide een nieuwssite die zichzelf The Daily noemt verwarring over de identiteit van ‘de held van Bondi Beach’. Die zou ‘Edward Crabtree’ heten in plaats van Ahmed al-Ahmed. Het verhaal werd verder verspreid door AI-chatbots, die het oppikken als nieuws. Maar? The Daily is een nepnieuwssite, en het artikel over ‘Edward Crabtree’ was volledig verzonnen. Er bestaan een aantal manieren waarop je dergelijke ‘fake news’-sites kan herkennen.

Nepbeelden van ICE-agent en slachtoffer Minneapolis verspreid na dodelijk schietincident

Door VRT NWS

Een ICE-agent heeft in Minneapolis een 37-jarige vrouw doodgeschoten, wat tot veel ophef op sociale media leidt. Maar? Er circuleren ook nepbeelden online. De identiteit van de ICE-agent is niet bekend. De identiteit van het slachtoffer werd wel bevestigd. Over beiden circuleert er foutieve informatie.

Nee, ADHD-medicatie is geen speed, de dosis is veel lager en streng gecontroleerd

Door Factcheck.Vlaanderen

ADHD-medicatie zoals Rilatine zou amfetamines bevatten en daardoor vergelijkbaar zijn met illegale drugs zoals speed, althans dat beweert een online gezondheidsmagazine. Dat klopt maar gedeeltelijk. De werkzame stoffen lijken chemisch wel op amfetamines, maar ze worden in veel lagere en gecontroleerde dosissen gebruikt.

Verzadigde vetten en hoge cholesterol zijn wel een gezondheidsrisico

Door Factcheck.Vlaanderen

Hoge cholesterol en verzadigde vetten zijn geen probleem, beweert inlfuencer Ninalotte. Volgens haar is het vooral ultrabewerkte voeding dat schadelijk is. In werkelijkheid verhogen verzadigde vetten het LDL-cholesterol en een hoog LDL-cholesterol vergroot het risico op hart- en vaatziekten. Veel ultrabewerkte producten bevatten ook veel van deze vetten. Daarom is het beter ze te beperken.

Deze tabel bewijst niet dat Belgen gemiddeld twee jaar langer werken dan de rest van Europa

Door Factcheck.Vlaanderen

Belgen zouden gemiddeld twee jaar langer werken voor hun pensioen dan het Europese gemiddelde, beweerde Kamerlid Kim De Witte (PVDA). Omdat de cijfers waarop hij zich baseert in alle landen anders worden berekend, kunnen we de gemiddelde Belgische loopbaanduur eigenlijk niet vergelijken met die van andere EU-landen.

Nee, mondtape verbetert niet aantoonbaar je kaaklijn

Door Factcheck.Vlaanderen

Mondtape als hulpmiddel om een betere kaaklijn te krijgen, dat wordt als één van de vele voordelen aangeraden op sociale media. Maar daar is geen enkel degelijk wetenschappelijk bewijs voor. Bovendien is het gebruik van mondtape tijdens je slaap niet zonder risico.

Riool in Leeuwarden toont toename van coke-gebruik maar koppositie is onzeker

Door Nieuwscheckers

Leeuwarden neemt volgens recent onderzoek wat cocaïnegebruik betreft een koppositie in, blijkt uit analyse van rioolwater. De Friese hoofdstad kampt inderdaad al langer met groeiende drugsproblematiek. Tegelijkertijd kleven aan rioolwatermetingen een aantal onzekerheden en getallen die in de media worden genoemd kun je niet direct aflezen of er sprake is van een toename. Daardoor kun je posities op stedenranglijstjes niet al te serieus nemen.

Hoewel de mens slechts zorgt voor 3,6% CO2 in de atmosfeer, warmt de aarde er wel door op

Door Nieuwscheckers

Volgens een grafiek die rondgaat op X is de mens maar verantwoordelijk voor 3,6 procent van alle CO2 in de dampkring, wat 0,0016 procent van de totale dampkring is. Dat klopt, maar de achterliggende boodschap, dat dit weinig uit zou maken voor het klimaat, klopt niet. De mens voegt meer CO2 toe aan de lucht dan de natuur op kan nemen, waardoor het zich in de dampkring ophoopt. Een derde van alle CO2 in de dampkring is hierdoor inmiddels afkomstig van de mens.

PVV wakkert haat tegen moslims aan met loze beschuldiging van brandstichting in de Vondelkerk

Door Nieuwscheckers

De Facebookpagina van de PVV Noord-Brabant publiceerde op 1 januari video’s van een brandende molen en van de brand in de Amsterdamse Vondelkerk. Als daders wijst de pagina naar ‘criminelen met een dubbel paspoort’ en moslims. De oorzaak van de brand in de Vondelkerk is nog onbekend. Het is dus voorbarig om van brandstichting te spreken, zoals in de video die op Facebook is gepost door de PVV Noord-Brabant, en om de brand in verband te brengen met ‘islamisering’. De video van de brandende molen laat een speeltoestel zien in Alkmaar. De brand lijkt het gevolg van een vuurwerkbom. Hier is dus wel opzet in het spel, maar de daders en hun motieven zijn onbekend. De insinuatie van de PVV dat de daders moslims of migranten zijn, is dus ongefundeerd. Met deze ongefundeerde beschuldigingen wakkert de partij haat aan tegen moslims en mensen met een migratieachtergrond.

Blue Monday is niet de somberste dag van het jaar, maar een marketingstunt

Door Nieuwscheckers

Blue Monday is een bekende aanduiding voor de derde maandag van januari. Dit zou de somberste en depressiefste dag van het jaar zijn. In werkelijkheid is het een marketingconcept, verzonnen door een psycholoog om zonvakanties te verkopen. Opmerkelijk genoeg wordt de term inmiddels gebruikt door welzijnsorganisaties om aandacht te vragen voor mentale gezondheid.

Blijf op de hoogte van onze activiteiten via de nieuwsbrief