Onderzoek: Factchecking in een veranderend platformlandschap
Dit rapport onderzoekt hoe Nederlandstalige factcheckers en factcheckorganisaties de relatie met Very Large Online Platforms (VLOPs) ervaren, en welke mogelijkheden zij zien voor beleidsmaatregelen die hun positie kunnen versterken.
**Lees het rapport Factchecking in een veranderend platformlandschap**
Desinformatie verspreidt zich in hoog tempo via grote online platforms, en factcheckorganisaties spelen een steeds grotere rol in het waarborgen van betrouwbare informatievoorziening. Tegelijkertijd zijn deze organisaties in belangrijke mate afhankelijk van de infrastructuren en beleidskeuzes van VLOPs. Op Europees niveau moeten de Code of Conduct on Disinformation (CoC) en de Digital Services Act (DSA) deze samenwerking stimuleren en de verantwoordelijkheid van platforms vergroten. Eerdere evaluaties van het European Fact-Checking Standards Network wijzen er echter op dat platforms hun toezeggingen onder de CoC niet altijd nakomen.
Om bovenstaande onderzoeksvraag te beantwoorden zijn negen kwalitatieve interviews gehouden: vijf met Nederlandstalige factcheckorganisaties (Nieuwscheckers, het Algemeen Dagblad, deCheckers, Pointer en DPA) en vier aanvullende expertinterviews (ACM, een DSA-functionaris van de Europese Commissie, het Instituut voor
Informatierecht, en Post-X Society), afgenomen tussen februari en juli 2026.
In de bevindingen van het onderzoek staan drie thema’s centraal:
- Factcheckers ervaren een fragiele en asymmetrische afhankelijkheidsrelatie met platform
- Toegang tot platformdata blijkt voor factcheckers geen probleem, ,aar het verdwijnen van infrastructuur zoals CrowdTangle en Google’s ClaimReview zien factcheckers als een concrete verslechtering van hun mogelijkheden om desinformatie te monitoren en zichtbaar te maken.
- Ten derde signaleren respondenten een governance gap tussen de ambities van de DSA en de CoC en de praktijk die zij dagelijks ervaren: formele mechanismen zoals artikel 40 (data-toegang) en de status van trusted flagger bieden weinig garantie op daadwerkelijke opvolging, en de juridische status van de CoC zelf blijft ambigu.
Op basis van deze bevindingen doet dit onderzoek vier beleidsaanbevelingen:
- Versterk de handhaving én evalueer de praktische werking van de DSA voor onafhankelijke actoren, niet alleen de formele naleving door platforms.
- Vergroot de praktische toegankelijkheid van bestaande DSA-instrumenten, onder meer via voorlichting en ondersteuning bij artikel 40-
aanvragen. - Stimuleer duurzame, platformonafhankelijke ondersteuning van factchecking, bijvoorbeeld via Europese of nationale fondsen.
- Borg minimumeisen aan structureel beschikbare onderzoeksinstrumenten, ook wanneer platforms besluiten specifieke tools stop te zetten.
Het onderzoek concludeert dat de bestrijding van desinformatie niet alleen een technologische of juridische uitdaging is, maar ook een institutionele: duurzame ondersteuning van factchecking vraagt om aandacht voor de positie van de organisaties die deze publieke taak in de praktijk uitvoeren.
**Lees het rapport Factchecking in een veranderend platformlandschap**